Жыхар Ірына

 

SONY DSC

  • З кнігі “Пераадольванне”

 

 

08.02.2012

 

11 ЧАСОВ 53 МИНУТЫ

 

Информация к размышлению: Ирина Жихарь родилась 11 августа 1966 года в Минске. В 1988 году закончила педагогическое отделение химического факультета БГУ и по распределению была направлена в «чернобыльскую зону».

До 1995 года работала в различных школах.

С 2005 года является Председателем совета ОО «Белорусская организация трудящихся женщин».

 

Если бы во время нашего разговора на мне была шляпа, без раздумий  снял бы ее. Из уважения к этой миловидной женщине. И есть за что. В 1994 году медики обнаружили у нее « рак околоушной слюнной железы с метастазами на шее». Тогда, с Божьей помощью, Ирина Жихарь болезнь победила.

Как должна победить и сейчас, ибо в 2008 году у нее вновь диагностировали рак. На этот раз – молочной железы…

 

–Наверное, с первой болезни мы и начнем?

Без проблем. После двух лет работы в школе деревни Звеняцкое, которая находится на границе Хойницкого и Брагинского районов Гомельской области, в 1990 году я вернулась в родной Минск.

Работала здесь довольно успешно и через три года мне предложили поступать в аспирантуру. Тогда при Институте усовершенствования учителей она только-только открылась, а позже стала Академией последипломного образования.

Поступила и … заболела. Опухоль возле уха у меня начала появляться еще во время сдачи экзаменов, но я от нее отмахивалась. Дескать, нет времени, маленькая, пройдет сама.

Не прошло. Более того, со временем возникли болевые ощущения.

В мае 1994 года учительница математики, (из декретного отпуска приходила вести несколько уроков), увидев мою «кулю», сильно испугалась. Когда-то она сама прошла через нечто подобное и была очень счастлива тому, что опухоль оказалась доброкачественной. Женщина была такой напуганной, что я поняла: нужно идти к врачу.

За месяц трижды брали биопсию. Дважды она не показывала наличие раковых клеток, а на третий раз ответ был положительным. Меня срочно госпитализировали.

В Боровляны мы всегда ездили с мамой, но, наверное, Богу было угодно, чтобы ее в тот момент не было рядом. Как и я, она не думала о самом плохом, потому высшие силы просто уберегли ее от шока.

Когда сказали про намерение «положить в больницу» и о «предраковом состоянии», я расстроилась и расплакалась. Но вовсе не от того, что грозит серьезная хворь (была уверена, что все обойдется), а от осознания несвоевременности происходящего.

Я классный руководитель лучшего в школе класса, ученики которого будут сдавать в том числе и мою химию. Кроме того, как заместитель директора по воспитательной работе, лично отвечаю за проведение выпускного вечера. Словом, две недели вне работы – не ко времени.

Разрыдалась и дергалась так сильно, что мне сразу не могли сделать томографию головы. К слезам и истерикам в Боровлянах относятся с пониманием, и никто даже подумать не мог, что я плачу совсем по другому поводу. Рядом с томографией рентгенкабинет, куда меня тоже направили. Врач посоветовала сделать рентген легких самой и дала в руки карточку. В очереди заглянула в нее и потеряла сознание – рак. Такого молниеносного шока в моей жизни никогда не было.

Потеря сознания, нашатырь, врачи… Всего 27 лет от роду… Это был как бы рубеж, мгновенное осознание того, что обратной дороги нет.

Рентген пройти не смогла.

Никого не хотелось видеть. Некоторое время гуляла в расположенном рядом лесу. Вернулась и поняла, что меня врачи уже начали искать. Та, что отправляла на рентген, так и сказала: «А я думала: Вы пошли топиться…»

Искренне благодарна Богу, что смогла сразу же узнать диагноз. И пусть шансы «один на миллион» — надо бороться. Во многом здесь дело в психологии самого человека. Есть те, кто умирает от «нулевой» стадии, а есть преодолевшие «четвертую»… Чем закончится ситуация, на 100% нельзя сказать никогда…

Стала много читать на эту тему, нашла свои диеты, программы, разговаривала с людьми, которые прожили с этим много лет. В итоге – победила. Ушли даже метастазы.

— Через 14 лет пришло другое испытание…

— И не одно. В 2008 году я узнала, что заболела раком молочной железы, а через два года от неоперабельного рака желудка не стало моей мамы.

Любовь Михайловна была чудесным человеком. У нее не было высшего образования, работала простым кассиром в магазине, где отец был директором. Там, кстати, они и познакомились. Поженились и прожили в браке почти десять лет.

К сожалению, он не был счастливым. Отец Вячеслав Александрович часто выпивал и распускал руки, но распался брак совсем не поэтому. Не так давно мама рассказала истинную причину – измена.

Меня это очень сильно впечатлило, ведь в тот момент семья строила кооператив. При разводе суд присудил выплатить отцу его долю. Чтобы сделать это, маме пришлось продать почти все, что было дома. Она работала на двух работах. Помню, до того как я уехала по распределению в чернобыльскую зону, в нашем доме всегда были квартиранты, ибо в финансовом плане жилось очень тяжело – долги.

И еще. Когда я уже работала в школе завучем по воспитательной работе и родители трудных детей жаловались на то, что их невозможно приучить к чтению, всегда вспоминала свою маму. 45 квадратных метров, кроме нас живет четверо квартирантов, две работы, но, когда выпадала у мамы свободная минута, я всегда видела ее с книгой в руках! Для нее чтение было как воздух, без него не могла жить. До последнего дня она читала, выписывала газеты, интересовалась общественной жизнью.

Бог забрал маму 5-го апреля 2010 года. На Пасху.

После развода с моим отцом мама собиралась еще раз выйти замуж. Так вышло, что новый избранник был водителем «Икаруса» и насмерть разбился в автокатастрофе. И мама решила, что женское счастье – не ее.

Наверное, она полностью переориентировалась на меня и с того момента у нас были очень душевные отношения. Когда мама заболела, приходило много ее друзей, знакомых, и все искренне удивлялись нашим необычайно теплым отношениям.

— Нетрудно догадаться, что распределение в чернобыльскую зону стало катализатором первой онкологии?..

— Это очевидно.

А болезнь привела меня в «третий сектор».

После выписки из Боровлян мне (по нашим с мамой настойчивым просьбам) дали третью группу инвалидности, чтобы можно было работать. Через год даже не поехала ее подтверждать.

От всей души благодарна своему доктору хирургу Владимиру Никитовичу Кривуленко, который все время маме говорил: «Она не должна сидеть дома, должна жить среди людей».

Вернулась обратно в школу. Конечно, я ушла со всех должностей, ограничилась только ведением нескольких кружков, типа «Что? Где? Когда?». К слову, мы начинали вместе с Борисом Бурдой.

Несмотря на то, что я ни на что не претендовала, у меня начали портиться отношения с нашей директрисой.

Дело в том, что шел уже 1993 год, апогей белорусской перестройки. Начали появляться свободные профсоюзы, в том числе свободный профсоюз учителей, а за год до этого возникли первые стачкомы. Естественно, власти попытались взять их под свой контроль и предложили возглавить наш стачком директрисе. На дыбы» стал весь коллектив. Ей выразили недоверие, а избрали меня.

Добиться чего-либо тогда не удалось, но «засечка» у директрисы осталась. Она вела себя очень корректно и уважительно, ходила вместе с моей мамой к врачу, но, когда я наперекор ей пошла в свободные профсоюзы,  она меня банально уволила. Воспользовалась болезнью и посоветовала последние дни жизни не тратить на лишние волнения (якобы такое сказал врач).

Эту «доброжелательность» мне трудно забыть до сих пор…

Кстати, о своем увольнении узнала только тогда, когда Владимир Мацкевич предложил мне попрактиковаться в пресс-центр Объединенной гражданской партии (было лето, пора учительских отпусков — прим. автора) и я пришла в отдел кадров увольняться …

Тогда у меня еще была инвалидность…

— Помню, потом была газета «Рабочы»?

— Совершенно верно.

А рядом с нашей редакцией находился офис общественного объединения «Белорусская организация трудящихся женщин». Поскольку по жизни я весьма активный человек, сначала стала членом этой организации, а потом заместителем руководителя.

После закрытия газеты начала более тесно заниматься общественной деятельностью и увидела здесь огромный потенциал. Сегодня это едва ли не единственная сфера, где можно самореализоваться, а поскольку для меня насилие в любом виде (в семье, государстве, на работе) абсолютно неприемлемо, то путь в «третий сектор» был единственно возможным. Общественная деятельность дает возможность чувствовать себя свободным человеком.

В 2005 году меня избрали председателем совета ОО «Белорусская организация трудящихся женщин».

 

Не буду подробно останавливаться на основных направлениях деятельности этой организации. Акцентирую внимание лишь на двух проектах — «Развитие местных сообществ» и «Вместе против рака молочной железы», который выделился в отдельное движение «Ни дня напрасно».

 Ирина Жихарь лично написала распространенное потом в СМИ и Интернете «Живое письмо», где рассказом своей истории дала надежду на нормальное будущее сотням других женщин.

К слову, работа по психолого-социальной адаптации онкологических больных и их близких родственников стала главной в ее жизни, как и та, что касается защиты права на свободу совести. Именно Ирина Жихарь была одним из инициаторов создания инициативы «За свободное вероисповедование».

Впрочем, я бы не стал разделять эти два понятия, ибо бороться с любым видом онкологического заболевания можно только с Божьей помощью. БОГ всегда помогает тем, кто в НЕГО искренне верит.

Таким, как Ирина Жихарь.

 

  • З кнігі “Арытмія, альбо Код супраціву”

Шчыра паважаю гэтую жанчыну за незвычайную мужнасць, бо далёка не кожны здольны дапамагаць іншым і адначасова пераадольваць сваю хваробу. Цалкам не згодны з тымі, хто называе жанчын «слабым полам». Часта яны мацней за самых моцных. Перш за ўсё, духам. Можа, менавіта таму Ірына Жыхар не толькі ўзначальвае раду Беларускай арганізацыі працоўных жанчын, але на працягу апошніх 10 гадоў жыцця ўдзельнічала ў стварэнні грамадскай ініцыятывы «За выратаванне мемарыяла Курапаты», потым — «За свабоднае веравызнанне». Зараз — грамадскага руху «Разам супраць рака».

 

Першыя выпрабаванні

Дазволю сабе пачаць з жарту самой Ірыны: «Як з’явілася на свет, я не памятаю». Таму даверымся пашпартным дадзеным: адбылося гэта 11 жніўня 1966 года ў Мінску.

Бацьку звалі Вячаслаў Аляксандравіч. Працаваў ён дырэктарам гандлёвай крамы. Маці Любоў Міхайлаўна вышэйшай адукацыі не мела і таму працавала там жа, толькі простым касірам. На працы яны і пазнаёміліся. Потым было вяселле, аднак разам яны пражылі менш за дзесяць гадоў, а скасавалі шлюб не таму, што ён даволі часта распускаў рукі. Не вытрымала Любоў Міхайлаўна іншага — здрады. Адбылося гэта падчас будаўніцтва сям’ёй Жыхар жыллёвага кааператыву. Суд абавязаў былога мужа выплаціць значную частку «ўзносаў» і аддаць палову разам нажытай маёмасці.

Мякка кажучы, маці з дачкой прыйшлося складана. У кватэру плошчай 45 квадратных метраў давялося пусціць яшчэ чатырох кватарантаў. Любоў Міхайлаўна пачала працаваць на дзвюх працах адначасова. Нескладана ўявіць, што вольнага часу ў яе амаль не было, але Ірына часта бачыла маці з кніжкамі. Без іх яна не магла жыць. Гэта было як чыстае паветра.

На жаль, 5 красавіка 2010 года маці не стала, але дачцэ гэта мужная жанчына паспела перадаць як мінімум дзве рэчы — любоў да кніжак і моц, якая дазваляе перамагаць любыя жыццёвыя выпрабаванні.

 

Ракавая хімія

«Хіміцай» Ірына Жыхар стала, можна сказаць, выпадкова. Спачатку яна пайшла ў 47-ю школу, але той хутка надалі «спартыўны ўхіл», са спецыялізацыяй «плаванне». Зразумела, што дзяцей туды сталі «адбіраць». Самае цікавае, што Іра гэтыя іспыты вытрымала, аднак «спартыўнай надзеяй краіны» станавіцца не пажадала, а перайшла ў іншую школу. Дакладней, у 40-ю. Там быў «хімічны ўхіл». Справа ў тым, што Ірына ў той час займалася спартовай гімнастыкай (яна больш падабалася маці, а не самой дзяўчынцы), але ў спорце расчаравалася і перайшла ў «народныя танцы».

У 40-й школе яна і ўбачыла, што бываюць настаўнікі ад Бога, і менавіта гэта потым значна паўплывала на яе лёс. І яшчэ адзін вельмі важны момант. Ірына была не толькі паспяховай вучаніцай, але і даволі прыкметнай грамадскай актывісткай. Так атрымалася, што камітэт камсамолу школы, сябрам якога яна была, па сутнасці стаў артыстычнай трупай школьнага тэатра. Іра дэбютавала ў ролі Дуэнні ў «Сірано дэ Бержэрак».

Зацікаўленасць тэатрам пазней праявілася і на педагагічным аддзяленні хімічнага факультэта БДУ, куды яна паступіла ў 1983 годзе. Адным з тых, хто пісаў сцэнары для іх спектакляў, быў вядомы сёння палітолаг Сяргей Нікалюк.

Праз некалькі дзён пасля аварыі на Чарнобыльскай атамнай станцыі чуткі пра яе маштабы дайшлі да людзей. Ірына Жыхар тады вучылася на трэцім курсе і бачыла, які шок быў у выпускнікоў. Тэрмінова адбылося пераразмеркаванне, і ўсіх «хімікаў» накіравалі ў «зону», з якой астатнія пачалі бегчы.

Не хочацца праводзіць нейкія паралелі, але без іх тут проста не абысціся. У савецкія часы, як і зараз, было прымусовае размеркаванне студэнтаў. Як і зараз, тыя, хто не хацеў выконваць загад «зверху», павінны былі (пра гэта тады казалі многія) вярнуць грошы, якія на іх навучанне патраціла дзяржава. Дазволіць сабе гэта Ірына Жыхар не магла, таму ў 1988 годзе паехала працаваць настаўніцай хіміі ў вёску Звяняцкае, якая знаходзіцца на мяжы Хойніцкага і Брагінскага раёнаў. Побач знаходзіўся магільнік радыеактыўных адходаў…

Калі яна зноў вярнулася ў Мінск і пачала працаваць у новай элітнай школе, што месціцца ў Серабранцы, намеснікам дырэктара па выхаваўчай працы, Ірыне Жыхар было толькі 24 гады. Пага­дзіцеся, для «начальства» ўзрост вельмі сціплы.

У 1993 годзе яна паступіла ў аспірантуру Рэспубліканскага інстытута ўдасканалення настаўнікаў, які потым ператварыўся ў Акадэмію паслядыпломнай адукацыі і… захварэла. Гэта была першая «анкалогія».

 

Крокі ў «трэці сектар»

Дыягназ, які медыкі называюць метастазуючы рак калявушнай сліннай залозы, Ірына Жыхар даволі хутка перамагла. Нават не стала пралангаваць інваліднасць, якую ёй далі адразу пасля аперацыі. Зразумела, спатрэбіліся духоўная моц, незвычайная мужнасць і Божая дапамога, якая даецца толькі тым, хто не здаецца.

Не выпадкова, што менавіта на гэты перыяд жыцця прыходзіцца і пачатак грамадскай дзейнасці Ірыны Жыхар, бо даволі часта жыццёвыя выпрабаванні робяць нас больш уважлівымі да праблемаў іншых людзей.

Для Ірыны Жыхар яна пачалася з экалагічных праблемаў Ленінскага раёна беларускай сталіцы. Дакладней, з сустрэчы з тагачасным дырэктарам Лошыцкага парку Яўгенам Церахавым, які быў літаральна апантаны парадкам, чысцінёй і прыгажосцю свайго раёна.

Перабудова быццам бы разварушыла летаргічны сон беларускага грамадства. Паўсюль пачалі ўзнікаць нейкія незалежныя ініцыятывы, рухі, свабодныя прафсаюзы, страйкамы. Нават у школах. У тым ліку і там, дзе працавала Жыхар.

Улады, як і зараз, любое іншадумства адразу імкнуліся ўзяць пад асабісты кантроль і «прасоўвалі» туды «патрэбных» людзей. Так было і з дырэктарам школы, але педагагічны калектыў адмовіў ёй у даверу. У страйкам абралі Ірыну Жыхар.

Абсалютна зразумела, што ў школе яе пачалі паціху «есці», асабліва пасля спробы ўнікнуць у прынцыпы размеркавання прэміяльнага фонду. Больш за тое, у 1995 годзе яна была таемна звольненая.

Потым была газета «Рабочы». Побач з рэдакцыяй месціўся офіс грамадскага аб’яднання «Беларуская арганізацыя працоўных жанчын», таму цалкам лагічна, што неўзабаве яна стала і іх актывісткай. І неблагой мабыць, бо хутка Ірыну абралі намеснікам старшыні, а ў 2005 годзе яна стала лідарам гэтай структуры.

 

Прага свабоды

Менавіта там Ірына Жыхар і зразумела, што ў сучаснай Беларусі толькі «трэці сектар», толькі грамадская дзейнасць даюць чалавеку магчымасць адчуваць сябе сапраўды свабодным, адказным за сваю справу.

Гісторыя стварэння Беларускай арганізацыі працоўных жанчын тыповая для нашага часу. Пасля страйку на мінскім метро (жнівень 1995 года) выйшаў указ аб часовым спыненні дзейнасці свабодных прафсаюзаў. Ну а паколькі іх праца была абсалютна празрыстай для наймальнікаў, ціск быў арганізаваны пад абвінавачванне ў «тэрарыстычнай дзейнасці».

Першымі ад яго пацярпелі жанчыны. З аднаго боку, яны былі вымушаныя сысці са свабоднага прафсаюзу, з другога — хацелі захаваць сваю арганізацыю, бо ўжо адчулі ўсе перавагі грамадскага самакіравання. Так узнікла грамадскае аб’яднанне «Беларуская арганізацыя працоўных жанчын».

Сёння ў арганізацыі 270 сяброў. Яе дзейнасць цалкам перафарматавана. Калі раней усе ініцыятывы ішлі «зверху» (звычка савецкіх часоў), то зараз — «знізу». Людзі перастаюць быць статыстамі і пачынаюць усведамляць, якую сацыяльную карысць з дапамогай грамадскай арганізацыі яны могуць прынесці.

Канкрэтным прыкладам тут можа быць сама Ірына Жыхар. У 2008 годзе ў яе зноў быў дыягнаставаны рак, на гэты раз — малочнай залозы. Усе зразумелі б, калі б яна, як кажуць, сышла ў цень. Наадварот. Ірына не толькі не хавае сваёй хваробы, але імкнецца дапамагчы іншым.

Адным з накірункаў дзейнасці яе арганізацыі стала прафілактыка гэтай хваробы на ўсіх узроўнях. Кампанія «Экалагічны прыгавор» прысвечана правільнаму выбару прадуктаў харчавання, кампаніі «Здаровы лад жыцця», «Супраць рака малочнай залозы» — шляхам, спосабам уласнага супрацьстаяння раку, мабілізацыі ўсіх рэсурсаў арганізма на яго пераадоленне. Нават «кіно» пра галоўнага мамолага Мінздрава краіны папулярызавалі.

Больш за тое, Ірыны Жыхар асабіста напісала распаўсюджаны потым па ўсёй Беларусі «Жывы ліст», дзе не толькі расказала сваю гісторыю, але і давала другім людзям надзею на будучыню. Праца па сацыяльнай рэабілітацыі анкалагічна хворых людзей і іх блізкіх зараз становіцца галоўнай справай жыцця Ірыны.

 

Падкантрольная «лібералізацыя»

Маладыя б сказалі, што «трэці сектар» апошнім часам «колбасит», і цалкам мелі б рацыю. Справа ў тым, што беларускія ўлады добра разумеюць, што, нягледзячы на «піраву» перамогу, якой ім удалося дабіцца зараз, рана альбо позна давядзецца мець справы з «трэцім сектарам».

Некаторыя лічаць, што для гэтага і быў створаны Грамадскі кансультацыйны савет пры Адміністрацыі прэзідэнта, які ўзначальвае Уладзімір Макей. Тлумачыцца тут усё вельмі проста і банальна: патрэбныя еўрапейскія грошы.

Пачалося ўсё з таго, што пасля першага форума «Усходняга партнёрства» было прынятае рашэнне: на перамовах паміж нацыянальнымі ўрадамі і Еўропай (каб ведаць, што адбываецца) павінны прысутнічаць прадстаўнікі грамадзянскай супольнасці. Калі беларускія ўлады ўбачылі там незалежны «трэці сектар», адразу паставілі ўмову, каб іх больш не было. Самае сумнае, што Еўропа на такое пайшла.

На другім форуме на гэтую палітычную анамалію звярнулі ўвагу ўсе, і стала ясна, што да новай сустрэчы відавочны нонсэнс не дажыве. Адсюль і імкненне зрабіць «правільную» грамадскасць. Тую, з якой працуе нават дзяржава.

Лагічна, што ўсе, хто супраць падмены рэальнага грамадскага сектара, аўтаматычна становяцца «няправільнымі». Сярод іх і Ірына Жыхар, бо яна ўсё сваё жыццё імкнецца да сапраўднай свабоды і ўласнай адказнасці перад Богам.

15.01.11

%d0%b6%d1%8b%d1%85%d0%b0%d1%80-2 %d0%96%d0%ab%d0%a5%d0%90%d0%a0-3%d0%96%d0%ab%d0%a5%d0%90%d0%a0-4